قدرت نرم روسیه در خارج نزدیک: ابزارها و چالش‌ها

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد روابط بین‌الملل دانشگاه گیلان

2 دانشجوی دکتری روابط‌بین‌الملل دانشگاه گیلان

چکیده

نظر به اهمیت قدرت نرم زمانی که این موضوع برای نخستین­بار در گفتمان سیاسی ولادیمیر پوتین در فوریه 2012 مورد استفاده قرار گرفت. این موضوع که اکنون بسیار مورد توجه کرملین است از منابع مختلف و گاه متضادی نشات گرفته است که در روسیه بخش عمده این منابع ماهیت دولتی و رسمی دارد. در این نوشتار علاوه بر تمرکز بر قدرت نرم روسیه نسبت به منطقه خارج نزدیک، تلاش شده است با ارائه چارچوبی متفاوت با مفهوم­سازی جوزف نای، اهداف کرملین از توسعه قدرت نرم و منابع و ابزارهای قدرت نرم این کشور در خارج نزدیک شناسایی گردد. با بررسی منابع قدرت نرم روسیه در حوزه فرهنگ، اقتصاد و سیاست این نتیجه حاصل شد که ارزش‌های سیاسی روسیه در هر سه حوزه قابل ردیابی است. در واقع، هدف این مقاله پاسخ­گویی به این پرسش­ها است که منابع و ابزارهای مؤثر قدرت نرم روسیه که باعث نفوذ این کشور در سطح منطقه شده­اند، چیست؟ محدودیت­ قدرت نرم روسیه در این منطقه کدام است؟ فرضیه مطرح شده عبارت است از قدرت نرم روسیه در منطقه خارج نزدیک متشکل از زبان و فرهنگ روسیه، رسانه‌های روسی، کلیسای ارتدوکس روسیه، هم­میهنان روسی و دیپلماسی تجاری است؛ اما نگاهی ابزاری به منابع قدرت نرم در این منطقه راهبردی علاوه بر عدم کارایی و اثرگذاری، باعث تضعیف همگرایی مدنظر روسیه در کشورهای خارج نزدیک شده است. روش نگارش این مقاله                  توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر گردآوری داده­های مستخرج از منابع معتبر علمی شامل کتاب­ها،  مقالات علمی- پژوهشی و تارنماهای فضای مجازی می­باشد.
 

کلیدواژه‌ها


- اسمعیلی، مرتضی(1396)، "الگوی بومی قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران؛ مدلی برای قدرت سازی بازیگران منطقه­ای"، فصلنامه سیاست، دوره 47، شماره 4، زمستان:  853-871.

- زهرانی، مصطفی و شیراوند، صارم (1396)، "بررسی تاثیر فرهنگ استراتژیک بر سیاست خارجی روسیه"،  فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، شماره 97 بهار: 103-137.

- سادات الوند، مرضیه و عسگر خانی، ابومحمد (1397)، "قدرت نرم چین در آفریقا: تحلیلی فراسوی مفهوم‌سازی نای"، فصلنامه تحقیقات سیاسی و بین المللی شهرضا، شماره 34 بهار: 119-150.

- شبکه مطالعات سیاستگذاری عمومی (1396)، "زبان ملی و قدرت نرم"، قابل دسترسی در:

Http://Npps.ir/ArticlePreview.aspx?id=182055

- عسگریان، عباسقلی، تاجیک، علی و نوروزی، رحیم (1396)، "بررسی دیپلماسی عمومی روسیه در آسیای مرکزی (2000-2016)"، فصلنامه راهبرد سیاسی، سال اول، شماره 2، پاییز: 153-178.

- عطایی، فرهاد و شهیدانی هدایتی، مهدی،(1392)، "روند تحول قدرت نرم در سیاست خارجی روسیه (2000-2013)"،  فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، شماره 84، زمستان:101- 125.

- عیوضی، محمد رحیم، نوازانی، علی و علی محمدی، فریبا،(1395)، " قدرت نرم ج.ا. ایران و جریان‌های سیاسی شیعه غرب آسیا"، دو فصلنامه علمی- پژوهشی جامعه‌شناسی سیاسی جهان اسلام، دوره4، شماره 2، پاییز و زمستان: 1-28.

- کرمی، جهانگیر و کرامتی­نیا، رقیه، (1396)، "فرهنگ سیاسی روسیه: ریشه­ها، ابعاد و پیامدها"، فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، شماره 99، پاییز: 155-188.

- کیانی، داوود، (1386)، "سیاست نفوذ روسیه در اوکراین، واکنش اتحادیه اروپا"، فصلنامه مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، شماره 57، بهار: 71-104.

- الوقت (1395)، "راهبرد روس ها در مناطق مورد مناقشه؛ از قدرت نرم تا حمله"، قابل دسترسی در:

Http://Alwaght.com/fa/News/

- Aras, Bulent & Zulkarnain Mohammed (2018), "The Turkish

Government Scholarship Program as a Soft Power Tool", Turkish Studies, Available at: https://doi.org/10.1080/14683849.2018.1502042, Published online: 22 Jul 2018.

- Cwiek-Karpowicz, Jarosław (2012), “Limits to Russian Soft Power in The Post-Soviet Area”, DGAPanalyse, NO. 8, July, German Society for Foreign Policy, Berlin, Accessed on: 15.03.2013.

- Darczewska, Jolanta (2015), “The Devil is in The Details: Information Warfare In the Light Of Russia’s Military Doctrine”, OSW Point Of View No. 50. Center for Eastern Studies, Warsaw. Published online: 22 Dec 2016

- Euronews (2018/04/13), "Russia: Cultural 'Soft Power", Available at:

Https://www.euronews.com/2018/04/13/russia-cultural-soft-power,Accessed on: 13.04.2018.

- Grigas, Agnia (2012), “Legacies, Coercion and Soft Power: Russian

Influence In The Baltic States”, Chatham House Briefing Paper. Accessed on:14.August 2012.

- Grix, Jonathan and Kramareva, Nina (2015), "The Sochi Winter

Olympics and Russia’s Unique Soft Power Strategy", Sport in Society, Published online: 11.08.2016.

- Hamedi, Hamid (2017)," Russia today: Moscow Terova Horses",  

Available At: Https://www.linkedin.com/Pulse,Accessed on: 15.06.2018.

- IPP (Institute for Public Policy) (2015), "Barometer of Public Opinion

November", Chisinau, Moldova. Available at:

Http://www.ipp.md/public/file/Barometru/Brosura_BOP_11.2015_First_Part_ENGLISH_V1.pdf.

- Kapanadze, Sergi (2015), “Russia’s Soft Power in Georgia”, in The ifferent Faces Of Soft Power, The Baltic States and Eastern Neighborhood Between Russia and The EU, Eds. Toms Rostoks and Andris Spruds, Riga: Latvian Institute of International Affairs.

- Laruelle, Marlene (2015), "The Russian World: Russia’s Soft Power

and Geopolitical Imagination", The Center on Global Interests, Washington D.C. Accessed On:7May 2015.

- Lough, John, Orysia Lutsevych, Peter Pomerantsev, Stanislav Secrieru, and Anton Shekhovtsov. (2014), “Russian Influence Abroad: Non-State Actors and Propaganda", Chatham House, Russia and Eurasia Programme, Meeting Summary. London, Accessed on: October 24.

- Machin, David And Theo Van Leeuwen. (2007), “Computer Games as Political Discourse: The Case of Black Hawk Down”, in The Soft Power Of War, Ed. Lilie Chouliaraki, Amsterdam And Philadelphia, PA: John Benjamins Publishing Company.

- Makarychev, Andrey (2018), "Beyond Geopolitics: Russian Soft Power, Conservatism, and Biopolitics", Russian Journal, Leiden, Published Online: 14 May 2018

- Mastriano, Douglas, And Derek, O’Malley(2015), "Project 1704: A U.S. Army War College Analysis of Russian Strategy in Eastern Europe, an Appropriate U.S. Response and The Implications For U.S", Landpower. Carlisle, PA: Strategic Studies Institute, U.S. Army War College.

- MID.Ru (2013),"Concept of The Foreign Policy of The Russian Federation". Approved by President of The Russian Federation V. Putin on Ministry of Foreign Affairs, 12 February 2013.

- MID.Ru (2019)," Foreign Minister Sergey Lavrov’s Remarks and Answers to Media Questions at a News Conference on The Results of Russian Diplomacy in 2018 Moscow", The Ministry of Foreign Affairs of the Russian Federation, 16 January 2019.

- Mkhoyan, Anna (2017), "Soft power, Russia and The Former Soviet States: A Case Study of Russian language and Education in Armenia", International Journal of Cultural Policy, Vol. 23, No. 6, Published online: 16 Dec 2018.

- Naftogaz (2016), "In 2015, Ukraine Provided 63 Percent of Demand for Imported Gas Supplies from Europe", Available at:

Http://www.Pravoslavie.ru/english/75996.htm, Accessed on:18 January 29.

- Patriarchia, Ru (2009), "The Speech by His Holiness Patriarch Kirill at The Opening of The Third Assembly of The Russian World",

 Http://www.Patriarchia.ru/db/text/928446.html, Accessed on: 02.01.2018.

- Pravoslavie, Ru (2014), “Bishops Want More Autonomy for Moscow- Governed Belarusian Church", Available at:

Http://www.Pravoslavie.ru/english/75996.htm, Accessed on:16 Dec 2018.

- Putin, Vladimir. (2012), "Russia and the Changing World", Moskovskie Novosti, Available at:

Http://www.mn.ru/ Politics/20120227/312306749.Html, Accessed on:

29.07.2018.

- Rak, Joanna (2017), "Russia, ‘Near Abroad’ and the West: Struggling With The Research Field of Geopolitical Cultures", Book Review Essay, Routledge Geopolitics. Published online: 10 Sep 2018.

- Razumkov Center (2014), "Socio-Political Conflict and The Church", Kiev. Available at: Http://www.Razumkov.Org.Ua.

- Rotaru, Vasile (2017), "Forced Attraction? Problems of Post-Communism", Vol. 65, No.1, Published online: 08 Agu 2018.

- Rotaru, Vasile. (2014), "The Eastern Partnership: A Turning Point in                    

EU– Russia Relations?" Bucharest: Military Publishing House.

- Rukavishnikov, Vladimir (2011), “Russia’s ‘Soft Power’ in The Putin Epoch", in Russian Foreign Policy in The 21st Century, Ed. Roger E. Kanet, New York: Palgrave Macmillan.

- Rutland, Peter and Andrei, Kazantsev (2016), “The Limits of Russia’s ‘Soft Power", Journal of Political Power, Vol. 9, NO. 3, Published online:

21 Sep 2017.

- Ryzhkov, Vladimir (2015), “Russian Orthodox Church Facing Ukraine Split", The Moscow Times, Available at:

http://www.Ahemoscowtimes.com,opinion/Article/Russian-Orthodox-church-facing-ukraine-split/523690.html, Accessed on: 11.04.2018.

- Sherr, James (2013), "Hard Diplomacy and Soft Coercion: Russia’s Influence Abroad",  Royal Institute of International Affairs.

- Stent, Angela (2018), "Russia and Eurasia", Survival, Vol. 60, No. 4, Published online: 15 Jul 2018.

- The American Interest (2018), "The Reality of Russian Soft Power", Available at:

Https://www.the-American-Interest.Com/2018/03/21/Putins-Soft-Power, Accessed on: 15.06.2018.

- Tsygankov, Andrei (2013), “Moscow’s Soft Power Strategy”, Current History, No. 112, Accessed on: 10.07.2018.

- Wilson, Jeanne (2015), “Soft Power: A Comparison of Discourse and Practice in Russia and China”, Europe-Asia Studies, Vol. 67, No. 8. Published online:               12 Dec 2016.