فصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز

چکیده بحران سوریه به­عنوان یک بحران منطقه­ای حاد موجب گردیده تا بازیگران مختلف درگیر در آن به رویارویی و بعضا تعامل با یکدیگر پرداخته و عرصه­هایی از منازعه و همکاری را رقم بزنند. نوع کنش متفاوت بازیگران درگیر در این بحران را می­توان به­وضوح از تعاملات و تقابلات روسیه و ترکیه در قبال یکدیگر دید. در واقع، جهت­گیری متفاوت روسیه و ترکیه در قبال یکدیگر سبب گردیده تا بحران سوریه نوعی تعارض و تقابل قابل توجه میان این دو بازیگر ایجاد نموده که در کنش آنها نسبت به یکدیگر در منطقه قفقاز نیز تاثیرگذار بوده است. از این رو، مقاله حاضر تلاش دارد تا ابعاد تعارض و بعضا همکاری روسیه و ترکیه در بحران سوریه را مشخص نموده و ابعاد تاثیرگذاری آن بر تحولات این دو در منطقه قفقاز را مشخص نماید. لذا، پرسش اصلی مدنظر این است که کنش متعارض روسیه و ترکیه در قبال بحران سوریه چگونه بر نقش­آفرینی آنها در منطقه قفقاز تاثیرگذاشته است. در پاسخ با به کارگیری روش          توصیفی- تحلیلی و جمع‌آوری منابع به صورت کتابخانه‌ای و با استفاده از فضای مجازی، توضیح داده خواهد‌شد که بحران سوریه موجب واگرایی و رویارویی جدی میان روسیه و ترکیه گردیده و این مسئله موجب تعمیق واگرایی آنها نسبت به کنش­های یکدیگر در منطقه قفقاز شده است.

چکیده در این مقاله، فرآیند منطقه‌ای‌سازی حوزه آسیای‌ مرکزی به ‌لحاظ اقتصادی و سیاسی با ملاحظه عوامل مختلفی چون همکاری‌های متقابل، اختلافات مرزی، جغرافیایی و آبی، اختلافات مربوط به انرژی و نیز اختلاف میان رهبران دولت‌ها و نفوذ غیر یکسان هر یک از آنها در یک منطقه واحد بررسی می‌شود. در بخش اقتصادی مقاله، بر روابط دوجانبه ازجمله تجارت متقابل و مرزی آنها که خاصیت فرعی و غیرسیستماتیک دارد، اشاره شده‌است؛ همچنین در تحلیل محتوایی، تاثیر بازیگران خارجی و برنامه‌های اتحادیه اروپا، آمریکا، ترکیه، چین و روسیه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و نتیجه‌گیری شده است، اگرچه منطقه‌سازی در آسیای مرکزی امکانات کافی برای توسعه کشورها فراهم می‌کند، اما به نظر می‌رسد این روند در مدت زمان کوتاهی قابل دسترسی نیست.           سوال اصلی مقاله عبارت است از اینکه چرا تاکنون روند منطقه‌ای‌سازی آسیای مرکزی با موفقیت همراه نبوده‌است؟ در پاسخ به سوال مقاله این فرضیه مطرح می‌شود که به ‌نظر می‌رسد، عوامل و موانع سیاسی، امنیتی، اقتصادی و فرهنگی درون منطقه‌ای و نیز دخالت بازیگران فرامنطقه‌ای، باعث عدم موفقیت منطقه‌گرایی درآسیای‌مرکزی گردیده است.