پیامدهای ژئوپلیتیکی تحولات قفقاز جنوبی بعد از جنگ قرهباغ 2020 بر منافع و امنیت ملی ایران (مطالعه موردی کریدور زنگهزور)
مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 15 دی 1404
https://doi.org/10.22034/ca.2026.733323
زهرا قاسمی کلدهی، امیر نیاکویی
چکیده درگیری متداوم آذربایجان و ارمنستان پیامدهای مهمی بر منافع کشورهای مختلف و همنچنین ژئوپولیتیک منطقه قفقاز دازذد در این میان بررسی پیامدهای این تحولات و تهدیدهای بالقوه آن برای ایران موضوع حائز اهمیتی است بحران قره باغ و درگیریهای بین آذربایجان و ارمنستان در سپتامبر 2020 و تاثیر آن بر سایر بازیگران منطقهای و بین المللی نشان از اهمیت ژئوپلتیکی این منطقه و تاثیرات این بحرانها بر ایران داشت لذا پژوهش حاضر در جهت پاسخگویی به این پرسش برآمده است که برنامه ساخت کریـدور زنگـهزور چـه تهدیـدهایی علیـه منـافع جمهوری اسلامی ایران خواهد داشت؟ و در این راستا با بهرهگیری از نظریه امنیت منطقهای این فرضیه مطرح شده است که ایجاد کریدور زنگهزور در خاک ارمنستان، بـر پایة برنامههاى اعلام شده از سوى محور جمهورى آذربایجان- ترکیه، میتواند توازن منطقهاى قدرت را به ضرر جمهوری اسلامی ایران تغییر دهد؛ بنابراین پیشبرد این پروژه تهدیدى امنیتـی علیـه منـافع ژئوپلتیـک و اقتصادى جمهوری اسلامی ایران تلقی میشود که اهم موارد آن عبارتاند از: امکان تغییر ژئوپلتیک مرزها از طریق انسداد مرز زمینی ایران و ارمنستان؛ امکان همگرایی ارمنسـتان بـا بلـوک غـرب و تشـدید تنهـایی استراتژیک جمهوری اسلامی ایران؛ کاهش مزیتهاى ترانزیتی ایران در کریدور شمال-جنوب؛ افزایش نفوذ ترکیـه در منطقه؛ به مخاطره افتادن حاکمیت ملی و تمامیت سرزمینی از طریق پیشبرد طرح پـان ترکیسـتی و احیاى قوم گرایی آذرى؛ تقویت حضور ناتو، اسرائیل و روسیه در مرزهاى شمالی کشـور. همچنین در این پژوهش از روش توصیفی تحلیلی و ابزار کتابخانه ای و اینترنتی جهت گرداوری اطلاعات استفاده شده است.