فصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز

چکیده آذربایجان با تکیه بر منابع غنی نفت و گاز دریای خزر و پروژه‌هایی همچون خط لوله باکو–تفلیس–جیهان و کریدور گازی جنوبی، توانسته جایگاه خود را به‌عنوان یک بازیگر کلیدی در تأمین امنیت انرژی اروپا تثبیت کند. این سیاست نه تنها بعد خارجی دارد بلکه به‌عنوان ابزاری برای مشروعیت‌بخشی داخلی نیز عمل می‌کندبا وجود فشارهای روسیه، ترکیه و همچنین تحولات مربوط به جنگ اوکراین، باکو توانسته است موازنه‌ای عمل‌گرایانه میان منافع بازیگران مختلف ایجاد کند. سوال اصلی مقاله این است که منابع انرژی (نفت و گاز) چگونه به عنوان ابزاری استراتژیک در خدمت تأمین و پیشبرد اهداف کلان جمهوری آذربایجان در تعامل با اتحادیه اروپا قرار گرفته است؟ فرضیه پژوهش این است که آذربایجان با اتخاذ رویکردی واقع‌گرایانه و بهره‌گیری از انرژی به‌عنوان اهرم فشار و ابزار تعامل، توانسته است هم جایگاه خود را در نظم انرژی اوراسیا و اروپا ارتقا دهد و هم از آن به‌عنوان ابزاری برای تقویت مشروعیت داخلی بهره گیرد. در این مقاله از چارچوب نظری واقع‌گرایی، روش تحقیق مبتنی بر تحلیل کیفی و بهره‌گیری از منابع ثانویه شامل مقالات علمی، گزارش‌های مراکز پژوهشی و داده‌های آماری تا سال ۲۰۲۵ است.