قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران و موازنه ژئوپلیتیکی در قفقاز جنوبی
مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 22 شهریور 1405
https://doi.org/10.22034/ca.2026.2078247.1952
سید مرتضی حافظی، سید امیر نیاکویی
چکیده در سالهای اخیر، قدرت نرم بهعنوان یکی از ارکان اصلی سیاست خارجی کشورها، بهویژه در مناطق استراتژیک نظیر قفقاز جنوبی، نقش کلیدی ایفا کرده است. این مقاله به بررسی این پرسش اساسی میپردازد که جمهوری اسلامی ایران چگونه میتواند از ظرفیتهای قدرت نرم خود برای مقابله با گسترش روابط میان ترکیه، اسرائیل و جمهوری آذربایجان در قفقاز جنوبی بهره گیرد؛ روابطی که با تکیه بر پیوندهای امنیتی، اقتصادی و ترانزیتی، موازنه قدرت منطقهای را تحت تأثیر قرار داده است. روش پژوهش بر پایه تحلیل محتوای اسناد رسمی، منابع علمی معتبر و دادههای ثانویه در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ و با استفاده از چارچوب نظری نای و پاپ انجام شده است. فرضیه پژوهش آن است که بهکارگیری هدفمند مؤلفههای قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران، از طریق تقویت مشروعیت منطقهای و قدرت اقناعی، میتواند به کاهش نفوذ ژئوپلیتیکی همکاریهای ترکیه–اسرائیل–جمهوری آذربایجان در قفقاز جنوبی منجر شود. چهار راهبرد کلیدی شامل جلوگیری از دسترسی به سرزمین، دیپلماسی گیرانداختن، نمایش عزم ملی برای موازنه، و مشروعیتزدایی از هژمون بررسی شدهاند. یافتهها نشان میدهند که ایران با بهرهگیری از اشتراکات فرهنگی، تاریخی، دیپلماسی مذهبی و نقشآفرینی در نهادهای منطقهای، میتواند بهگونهای مؤثر در برابر این روابط ایستادگی کرده و جایگاه خود را در معماری امنیتی قفقاز جنوبی تثبیت و تقویت کند.

