فصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز

چکیده ابتکار «کمربند و جاده» چین، الگویی نوین و متمایز از راهبرد آتلانتیستی پس از جنگ جهانی دوم ارائه می‌دهد که با تأکید بر توسعه پایدار، اتصال‌گرایی اقتصادی و همکاری چندجانبه، به‌عنوان بدیلی برای رویکردهای امنیت‌محور در نظم ژئوپلیتیکی اوراسیا مطرح است. این مقاله به بررسی این پرسش می‌پردازد که ادغام ابتکار کمربند و جاده با اتحادیه اقتصادی اوراسیا ــ به‌عنوان دو پروژه اصلی یکپارچگی غیرغربی تحت رهبری چین و روسیه ــ چه اهداف، کارکردها و پیامدهایی برای منطقه‌گرایی نوظهور اوراسیا به همراه دارد؟ تحلیل تطبیقی این دو ابتکار نشان می‌دهد که هرچند هر یک دارای منطق نهادی و راهبردی خاص خود هستند، اما همگرایی آن‌ها می‌تواند چارچوبی مؤثر برای ارتقای همکاری‌های اقتصادی، امنیتی و نهادی در اوراسیا فراهم آورد و به‌عنوان بستری برای گذار به نظم جهانی چندقطبی ایفای نقش کند. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که این ادغام، افزون بر تقویت همگرایی اقتصادی و زیرساختی، دربرگیرنده مؤلفه‌هایی برای بازتعریف نظم بین‌المللی، مقابله با یک‌جانبه‌گرایی غربی و شکل‌دهی به معماری امنیت اقتصادی در اوراسیای بزرگ است. این مقاله با بهره‌گیری از روش بررسی تاریخی _تطبیقی و اتکا بر داده‌های کتابخانه‌ای و منابع برخط، تلاش می‌کند تا با تبیین منطق ادغام دو ابتکار مزبور، چگونگی تأثیر آن بر ساختارهای نوظهور اقتصادی ـ سیاسی منطقه اوراسیا و همچنین سازوکارهای تحکیم نظم چندقطبی جهانی را روشن سازد. تمرکز اصلی این پژوهش بر تحلیل اهداف، چشم‌اندازها و الزامات روابط چندجانبه میان چین و کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا است.

چکیده   نقش و جایگاه چین در نظام بین‌الملل و الزامات اقتصاد سیاسی این کشور در سطوح مختلف ملی، منطقه‌ای و جهانی باعث تأثیرگذاری تروریسم بر منافع و امنیت ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی چین شده است. بر این اساس نحوۀ مدیریت تهدیدهای تروریستی از سوی چین و واکاوی جایگاه تروریسم در سیاست خارجی و امنیتی چین و سیاست مواجهه این کشور با پدیده یاد شده دارای اهمیت است. پرسش این است که چین در مواجهه با پدید تروریسم چه سیاستی را  دنبال می­کند؟ فرضیه ما این است که سیاست چین در قبال تروریسم در قالب رهیافت چندجانبه‌گرایی و نهادسازی‌های منطقه‌ای و بین‌المللی قابل فهم است. بر این اساس، چین با نگاهی فراگیر و چند وجهی ضمن توجه به الزامات تداوم رشد اقتصادی و نیز اهمیت بازنمایی خود به‌مثابه یک بازیگر مسئولیت‌پذیر و تأثیرگذار بر حل‌وفصل چالش‌های منطقه‌ای و جهانی، کوشش نموده در مواجهه با مقوله تروریسم رویکردی چندجانبه‌گرا و نهادی داشته باشد. روش پژوهش حاضر توصیفی- تحلیلی و  تکنیک جمع‌آوری داده‌ها از لابه‌لای متون اسنادی و منابع کتابخانه‌ای و اینترنتی صورت گرفته است.

چکیده سازمان همکاری شانگهای، در سال ۲۰۰۱ با اولویت همکاری‌های­ امنیتی و سیاسی پایه‌گذاری شد. چین به‌عنوان مؤسس اصلی سازمان اهداف مختلفی از جمله توسعه و امنیت منطقه‌ای، پیگیری اهداف ابتکار کمربند و جاده و زمینه‌سازی برای نظم جدید جهانی از طریق مقابله با یک‌جانبه‌گرایی را در سازمان دنبال می­کند. نوشتار حاضر، بر اساس نظریه موازنه نهادی، سازمان شانگهای را ابزاری مناسب برای تأمین اهداف چین می‌داند و علاوه بر این اهداف، تأثیر تحولات بین‌المللی اخیر از جمله وضعیت افغانستان، جنگ اوکراین و تشدید اختلافات چین با آمریکا بر جایگاه سازمان همکاری شانگهای در سیاست خارجی چین را بررسی و نتیجه‌گیری می‌کند که عوامل یاد شده موجب تقویت جایگاه سازمان در نگاه سیاست­گذاران چینی شده‌اند. چین، در راستای تحقق اهداف و منافع خود از طریق سازمان، با چالش‌هایی از جمله عدم انسجام داخلی سازمان و نیز اختلافات اساسی با کشورهای عضو روبرو است که حل و فصل آنها نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و اتخاذ رویکردی مناسب است. در نگارش این مقاله، از روش تحلیلی - توصیفی و داده‌های کتابخانه­ای و اینترنتی بهره گرفته شده است.