فصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز

چکیده در دنیای امروز، تحریم‌های اقتصادی یکی از ابزارهای اصلی سیاست خارجی کشورهای غربی برای اعمال فشار بر کشورهای هدف به‌منظور تغییر رفتار سیاسی و اقتصادی آن‌هاست. این تحریم‌ها علاوه بر تأثیرات مستقیم بر اقتصاد و سیاست داخلی کشورهای تحت تحریم، موجب تغییراتی در روابط بین‌المللی و تقویت همکاری‌های منطقه‌ای می‌شوند. سؤال اصلی این مقاله این است که تحریم‌های غرب تا چه اندازه در تقویت جایگاه بریکس و اتحادیه اقتصادی اوراسیا بین سال‌های 2012 تا 2024 نقش داشته است؟ فرضیه اصلی مقاله این است که این تحریم‌ها منجر به تغییر در الگوهای تجاری و اقتصادی این سازمان‌ها شده و موجب تسریع فرآیندهای اقتصادی مستقل از غرب گردیده است. در این مطالعه، با استفاده از روش تحلیل تطبیقی و مبتنی بر منابع اسنادی و داده‌های تاریخی، روند توسعه و تقویت این سازمان‌ها در مواجهه با تحریم‌های غرب مورد بررسی قرارگرفته است. نتایج نشان می‌دهد که تحریم‌های غربی، به‌ویژه پس از بحران‌های سیاسی و اقتصادی در کشورهای عضو این سازمان‌ها، به‌عنوان عاملی برای افزایش همکاری‌های اقتصادی، تجاری و سیاسی میان اعضای بریکس و اتحادیه اقتصادی اوراسیا عمل کرده است. درنهایت، این پژوهش به این نتیجه می‌رسد که تحریم‌های غرب می‌تواند نقشی مثبت در تقویت سازمان‌های غیرغربی ایفا کند، اما چالش‌های متعددی در زمینه همگرایی داخلی و مدیریت منابع وجود دارند که نیازمند توجه بیشتر است.

چکیده  سازمان منطقه‌ای گوام که در سال 1997 در جهت خارج شدن از چتر نفوذ روسیه از طریق نوعی همگرایی منطقه‌ای و برقراری ارتباط با سازمان‌هایی نظیر ناتو و اتحادیه اروپا میان جمهوری‌های آذربایجان، گرجستان، اوکراین و مولداوی تاسیس شد؛ برای تحکیم فعالیت خود و رسیدن به اهداف و نتایج ملموس طی این سال‌ها با مشکلاتی مواجه بوده است. این مشکلات عمدتاً ناشی از عوامل مختلفی از جمله ناهماهنگی‌ها در درون سازمان و میان اعضا و نیز عوامل ژئوپلیتیک خارجی است که بر چشم‌اندازهای ایجاد همکاری‌های موفق و کارامد از جمله گسترش رابطه با اتحادیه اروپا در سازمان مذکور تاثیرات منفی گذاشته است. در همین راستا و از دیدگاه اتحادیه اروپا این موانع جاذبه گوام را به عنوان یک شریک بالقوه کاهش داده است  در حالی که برقراری تقابل بین دو سازمان «مشکلی بزرگ» تصور شده ‌است. اگرچه امیدهای زیادی مبنی بر این که گوام با رسمی کردن سازمان خود در سال 2006 میلادی ممکن است در نهایت نقش خود را به دست آورد؛ اما پس از سپری شدن هفت سال از زمان مذکور، امروزه شواهد کمی نشان می‌دهد که تغییر عمده‌ای در جهت بهبود وضعیت پیشین در درون سازمان صورت گرفته است. در واقع ابتکارات منطقه‌ای اتحادیه اروپا هنوز به عنوان مکمل همکاری دو جانبه موجود بین اتحادیه اروپا و کشورهای منطقه در نظرگرفته شده است. به علاوه اهمیت سازمان‌های منطقه‌ای در استراتژی منطقه‌ای اتحادیه اروپا به استثنای سازمان همکاری‌های اقتصادی دریای سیاه بدین گونه کاملاً محدود پیش‌بینی شده است.