ناشر: وزارت امور خارجه فصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز 2322-3766 31 132 2025 12 22 Ethnic Issues of the Talysh Peoples in the Republic of Azerbaijan in Post-Soviet Era مسئله اقوام تالش و تات در آذربایجان بعد ازفروپاشی شوروی 171 190 732618 10.22034/ca.2025.2071914.1924 FA جلیل دارا علوم سیاسی،علوم انسانی،تربیت مدرس،تهران،ایران کوثر طالشی دانشجوی دکترا علوم سیاسی،دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس،تهران،ایران 0009-0007-3048-712X Journal Article 2025 09 16 The collapse of the Soviet Union not only reshaped the borders of the Caucasus region but also marked a turning point in the political and social transformations of the Republic of Azerbaijan. Among those affected were non-Azeri Iranian ethnic groups, particularly the Talysh people. This study aims to examine the post-Soviet conditions of these two ethnic groups by exploring their identity, political, and social dimensions. Given the lack of research on the cultural and social agency of these communities, this investigation is deemed necessary. Focusing on understudied ethnic groups can offer deeper insights into identity-based roles in regional developments and the cultural balance of the South Caucasus. Using concepts from contemporary political sociology and a multilayered theoretical framework—including cultural hegemony, identity politics, and the geopolitics of ethnicity—this research analyzes mechanisms of cultural resistance and the growth of identity awareness among these groups. Employing a qualitative approach and relying on library sources and historical documents, the study seeks to answer how the cultural, social, and historical capacities of the Talysh people can be interpreted within the proposed theoretical framework, and how these communities have responded to identity-erasing policies. The hypothesis suggests that due to state-driven homogenization and the absence of independent civil institutions, the Talysh possess limited capacity for political agency. Nevertheless, signs of cultural resistance and the strengthening of intra-group identity awareness are observable. فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی نه‌تنها موجب دگرگونی در مرزهای منطقه قفقاز شد، بلکه نقطه‌عطفی در تحولات سیاسی و اجتماعی جمهوری آذربایجان نیز به‌شمار می‌آید. در این میان، اقوام غیرآذری ایرانی‌تبار به‌ویژه تالش‌ها، تحت تأثیر این تحولات قرار گرفتند. این مقاله با هدف مسئله‌شناسی وضعیت این دو قوم در دوره پساشوروی، به بررسی ابعاد هویتی، سیاسی و اجتماعی آنان می‌پردازد. از آنجا که خلأ مطالعاتی در زمینه ظرفیت‌های کنش‌گری فرهنگی و اجتماعی این اقوام وجود دارد، انجام این پژوهش ضروری به‌نظر می‌رسد. افزون بر این، تمرکز بر اقوام کمتر مطالعه‌شده می‌تواند به فهم دقیق‌تری از نقش‌آفرینی‌های هویتی در تحولات منطقه‌ای و توازن فرهنگی قفقاز جنوبی کمک کند. در راستای تحلیل این موضوع، پژوهش حاضر با بهره‌گیری از مفاهیم جامعه‌شناسی سیاسی جدید، در چارچوب نظری‌ چند لایه که شامل نظریه هژمونی فرهنگی، سیاست هویت و ژئوپلیتیک قومیت‌ها است، تلاش دارد سازوکارهای مقاومت فرهنگی و رشد آگاهی هویتی در میان این اقوام را تحلیل کند. این پژوهش با نگاهی تحلیلی، بهره‌گیری از روش کیفی و اتکا به منابع کتابخانه‌ای و اسناد تاریخی در پی پاسخگویی به این پرسش است که ظرفیت‌های فرهنگی، اجتماعی و تاریخی قوم تالش در چارچوب نظری مذکور چگونه قابل تحلیل‌اند و این جوامع در برابر سیاست‌های هویت‌زدا چه واکنشی نشان داده‌اند؟فرضیه پژوهش حاکی از آن است که در سیاست‌های همگون‌ساز دولت و فقدان نهادهای مدنی مستقل، اقوام تالش از ظرفیت محدودی برای کنش‌گری سیاسی برخوردارند. با این حال، نشانه‌هایی از مقاومت فرهنگی و تقویت آگاهی هویتی درون‌گروهی در میان آنان قابل مشاهده است. https://ca.ipisjournals.ir/article_732618_9dc6aec1e4933e44105f8fddc8a91fac.pdf