ناشر: وزارت امور خارجه فصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز 2322-3766 32 133 2026 04 21 A Model for Analyzing Iran–Azerbaijan Interactions الگویی برای بررسی تعاملات ایران و جمهوری اذربایجان 123 148 733324 10.22034/ca.2026.733324 FA زهرا باقری جامعه شناسی سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران. 0009-0003-3015-5679 زهرا سادات مشیر استخاره جامعه شناسی فرهنگی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران. Journal Article 2025 02 13 The literature of international relations suggests that domestic political and social interactions play a significant role in shaping the foreign policies of states. Within this framework, the present study aims to design and explain a model of political and social interactions between the Islamic Republic of Iran and the Republic of Azerbaijan and to explore how these interactions influence Iran’s foreign policy. The main research question is: how do Iran’s internal dynamics impact its foreign policy towards Azerbaijan? To answer this question, a sequential exploratory mixed-methods approach was adopted. In the qualitative phase, grounded theory and in-depth interviews were used to identify the main components of the interaction model. Subsequently, a quantitative phase using structural equation modeling (PLS-SEM) tested the relationships among variables. The findings indicate that elements such as national interests, social participation, diplomatic inefficiencies, media control, and balance-oriented strategies play a vital role in shaping Iran’s foreign policy. The quantitative results confirmed the validity and reliability of the model and emphasized the importance of internal factors in foreign policy formulation. ادبیات روابط بین‌الملل حاکی از آن است که سیاست‌ها و تعاملات درون‌مرزی، نقشی بنیادین در شکل‌دهی به جهت‌گیری‌های سیاست خارجی دولت‌ها ایفا می‌کنند. در همین راستا، پژوهش حاضر با هدف طراحی و تحلیل الگوی تعاملات سیاسی و اجتماعی جمهوری اسلامی ایران با جمهوری آذربایجان و بررسی تأثیر این تعاملات بر سیاست خارجی انجام شده است. پرسش اصلی تحقیق آن است که تعاملات داخلی ایران چگونه بر نوع و جهت سیاست خارجی آن نسبت به جمهوری آذربایجان اثرگذار است. این مطالعه با رویکرد ترکیبی (کیفی و کمی) و با بهره‌گیری از نظریه داده‌بنیاد و مدل‌سازی آماری انجام شده است. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که عواملی همچون منافع ملی، مشارکت اجتماعی، ضعف در دیپلماسی، رویکرد تعادل‌گرایی و مدیریت رسانه‌ها از جمله مؤلفه‌های کلیدی مؤثر در طراحی سیاست خارجی ایران در قبال آذربایجان هستند. یافته‌های کمی نیز بر معناداری روابط بین متغیرها و اهمیت تحلیل تعاملات داخلی در تدوین سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران تأکید می‌کند. https://ca.ipisjournals.ir/article_733324_058c02f1e09797b048c47e511c32f373.pdf