ناشر: وزارت امور خارجهفصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز2322-37663113120250923The Political Economy of Central Asian Energy and the Role of Regional and International Actorsاقتصاد سیاسی انرژی آسیای مرکزی و نقش بازیگران منطقهای و بینالمللی33473184910.22034/ca.2025.731849FAسجادعباسعلیپورکارشناسی ارشد مطالعات منطقه ای، دانشکده روابط بینالملل وزارت امور خارجه0009-0009-9723-9125مهدیفاخریدانشیار، دانشکده روابط بینالملل وزارت امورخارجه0000-0002-6083-8724Journal Article20250429The presence of energy resources in Central Asia represents one of the most significant opportunities for the countries in the region to overcome economic and political crises following independence. The three Central Asian countries with fossil fuel reserves have, from the outset, sought to attract international investments to make the energy sector the central driver of their economic growth. This trend accelerated particularly with the rise in energy prices after the year 2000. Some scholars argue that the existence of these energy resources and the revenues generated from them have led to the formation of restricted and authoritarian political systems. However, others believe that the internal conditions of these countries are rooted in their history and political culture, and that without these resources, they would face even greater economic and political instability.On the other hand, the realist logic and intra-regional competition have been among the main obstacles to economic and energy cooperation within the region. This issue has typically been resolved when a regional or international power has acted as a facilitator and guarantor. International organizations and initiatives, such as the “Shanghai Energy Club” and “CAREC,” have been unable to effectively and broadly alter this realist logic, instead providing a platform for bilateral and trilateral cooperation among member countries. Examples of successful cooperation include China’s bilateral partnerships in gas with Turkmenistan and oil with Kazakhstan. China’s strategic approach in the Central Asian energy sector has aimed to reduce energy security challenges and create a balance against major powers, particularly Russia.وجود منابع انرژی در آسیای مرکزی یکی از مهمترین فرصتها برای کشورهای این منطقه در عبور از بحرانهای اقتصادی و سیاسی پس از استقلال به شمار میرود. سه کشور آسیای مرکزی با منابع فسیلی، از ابتدا تلاش کردهاند تا با جذب سرمایههای بینالمللی، بخش انرژی را به محور اصلی رشد اقتصادی خود تبدیل کنند. این روند به ویژه با افزایش قیمت انرژی در سالهای پس از 2000 میلادی شتاب بیشتری گرفت. برخی اندیشمندان بر این باورند که وجود این منابع انرژی و درآمد ناشی از آن، دلیل شکلگیری نظامهای سیاسی محدود و اقتدارگراست؛ در حالی که برخی دیگر معتقدند شرایط داخلی این کشورها ریشه در تاریخ و فرهنگ سیاسی آنها دارد و در صورت عدم وجود این منابع، با مشکلات و بیثباتیهای اقتصادی و سیاسی بیشتری مواجه میشدند. از سوی دیگر، وجود منطق رئالیستی و رقابتهای درونمنطقهای، یکی از معضلات اصلی همکاریهای اقتصادی و انرژی در این منطقه بودهاست. این معضل معمولاً زمانی مرتفع شده که یک قدرت منطقهای یا بینالمللی نقش تسهیلگر و تضمینکننده را ایفا کردهاست. سازمانها و برنامههای بینالمللی مانند «باشگاه انرژی شانگهای» و «CAREC» نتوانستهاند بهطور گسترده و مؤثر این منطق رئالیستی را تغییر دهند و بیشتر بستری برای همکاریهای دو و سهجانبه فراهم آوردهاند.همکاری دو جانبه چینیها در موضوع گاز با ترکمستان و در نفت با قزاقستان نمونههای موفق همکاری شکل گرفته بودهاست. منطق عملکردی چین در حوزه انرژی آسیای مرکزی کاهش چالشهای امنیت انرژی و ایجاد موازنه در برابر قدرتهای بزرگ، به ویژه روسیه، بوده است.https://ca.ipisjournals.ir/article_731849_6ec64f38489ef35c997699cae1c3a5ac.pdfناشر: وزارت امور خارجهفصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز2322-37663113120250923Iran and the BRICS member countries: A Study of Trade Synergiesایران و کشورهای عضو پیمان بریکس:هم حرکتی تجاری355673185010.22034/ca.2025.731850FAمسلمانصاری نسباستادیار گروه اقتصاد دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان0000-0002-3491-7461نجمهبیدمالدانشجوی دکتری دانشگاه باهنر0000-0001-6850-2136Journal Article20241127BRICS members have large economies, with fast growth and high influence on regional and global trade. Therefore, Iran's economy has a unique opportunity to join Iran and make optimal use of the high commercial capacities of this group. In this article, the index of trade similarity between Iran and BRICS members for the period of 2003-2022 was studied, and the results showed that Iran's trade similarity with China and India had the highest rate, followed by Iran's trade similarity with Russia, then Brazil, and finally Africa. South had the lowest commercial similarity rate. Also, the results of the bilateral export stability index of Iran's economy with the BRICS group indicate that Iran-India and Iran-Russia exports have enjoyed high stability in the last three decades. Also, the results of the stability index of bilateral trade of Iran's imports indicate that the imports of Iran-Brazil, Iran-Russia, Iran-India, Iran-China and Iran-South Africa have enjoyed high stability in the last three decades, respectively. On the other hand, the results of the co-movement index show that with Iran's membership in the BRICS group and the growth of Iran's trade with China, Iran's trade with other countries will be able to expand in line with it. the weak and strong points of trade with each of the five countries of the BRICS group extracted from the statistical analysis of this article, can be the road map of Iran's trade with the members be the BRICS group.اعضای گروه بریکس دارای اقتصادهای بزرگ، با رشد سریع و نفوذ بالا بر تجارت منطقهای و جهانی هستند. از این رو فرصت بینظیری جهت الحاق ایران و استفاده بهینه از ظرفیتهای بالای تجاری این گروه در پیش روی اقتصاد ایران قرار دارد. در این مقاله ابتدا شاخص مشابهت تجاری ایران با اعضای گروه بریکس برای دوره 2022-2003 مطالعه شد که نتایج نشان داد مشابهت تجاری ایران با چین و هند بالاترین نرخ را داشته و پس از آن نرخ مشابهت ایران با روسیه، سپس برزیل و در آخر افریقای جنوبی کمترین نرخ مشابهت تجاری را دارا بودند. همچنین نتایج شاخص ثبات صادرات دوطرفه اقتصاد ایران با گروه بریکس حاکی از آن است که صادرات ایران-هند و ایران-روسیه از ثبات بالایی در سه دهه اخیر برخوردار بوده است. همچنین نتایج شاخص ثبات تجارت دوطرفه واردات ایران حاکی از آن است که واردات ایران-برزیل، ایران-روسیه، ایران-هند، ایران-چین و ایران-آفریقای جنوبی به ترتیب از ثبات بالایی در سه دهه اخیر برخوردار بودهاند. از سوی دیگر، نتایج شاخص همحرکتی به خوبی میتوان دریافت که با عضویت ایران در گروه بریکس و رشد تجارت ایران با کشور چین، تجارت ایران با کشورهای دیگر نیز همسو با آن قابل گسترش خواهد بود. لذا اولا، الحاق بیش از پیش ایران به گروه بریکس موکدا پیشنهاد میشود و دوما، نقاط ضعف و قوت تجارت با هر یک از پنج کشور گروه بریکس مستخرج از تحلیلهای آماری این پژوهش، میتواند نقشه راه تجارت ایران با اعضای گروه بریکس باشد.https://ca.ipisjournals.ir/article_731850_bdcf4f22fa3096218485e4a0bc5ee911.pdfناشر: وزارت امور خارجهفصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز2322-37663113120250923China and Russia’s Strategy in the Middle Eastراهبرد چین و روسیه در خاورمیانه578673185110.22034/ca.2025.731851FAحسینفتاحی اردکانیاستادیار گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه اردکان، اردکان، یزد، جمهوری اسلامی ایران0000-0002-8203-7960Journal Article20250301The Middle East has been of considerable importance in the strategy of international powers and plays an important role since the past. China and Russia, as two major international powers, are trying to create a multipolar order, and the Middle East is known as one of their strategic arenas of confrontation and cooperation. Their common goal is to expand their influence by actively shaping regional political and security dynamics to challenge the hegemony of the West and the United States. The present study, by applying a game theoretical framework and employing an explanatory method, seeks to answer the question of what is the strategy of China and Russia in the Middle East? The findings show that since strategies are a function of the tools and mental perceptions of the actors and the existing realities, the two countries are seeking a balanced presence based on defined interests in a division of labor. China's economic strategy is long-term, pragmatic, opportunistic, and flexible, which results in maintaining good relations with all state actors and avoiding challenging the interests of the United States as the main guarantor of stability and security in the region. Russia's military and defense strategy is aimed at pursuing interests, political and military support for certain countries, controlled arms sales, maintaining regional stability, and countering terrorist groups. On the other hand, some of their interests overlap, and both maintain frequent diplomatic and political contacts throughout the region.خاورمیانه از گذشته تاکنون به طور قابل توجهی در راهبرد قدرتهای بینالمللی دارای اهمیت بوده و نقش مهمی را ایفا میکند. چین و روسیه به عنوان دو قدرت بزرگ بینالمللی برای ایجاد یک نظم چندقطبی تلاش میکنند که خاورمیانه از عرصههای استراتژیک رویارویی و همکاری آنها شناخته میشود. هدف مشترک آنها توسعه نفوذ خود از طریق شکلدهی فعالانه به پویاییهای سیاسی و امنیتی منطقهای برای به چالش کشیدن هژمونی غرب و ایالات متحده میباشد. پژوهش حاضر با کاربست چارچوب نظری بازی و به کارگیری روش تبیینی به دنبال پاسخ به این پرسش است که راهبرد چین و روسیه در خاورمیانه چیست؟ یافتهها نشان میدهد از آنجا که راهبردها تابعی از ابزارها و ادراکات ذهنی بازیگران و واقعیات موجود میباشند، دو کشور در یک تقسیم کار به دنبال حضور متعادل مبتنی بر منافع تعریف شده هستند. راهبرد چین اقتصادی با اهداف بلندمدت، عملگرایانه، فرصتطلبانه و انعطافپذیر است که نتیجه آن حفظ روابط خوب با همه بازیگران دولتی و اجتناب از به چالش کشیدن منافع ایالات متحده به عنوان ضامن اصلی ثبات و امنیت در منطقه است. راهبرد روسیه نظامی و دفاعی با اهداف پیگیری منافع، حمایت سیاسی و نظامی از برخی کشورهای خاص، فروش کنترل شده تسلیحات، حفظ ثبات منطقهای و مقابله با گروههای تروریستی است. از سوی دیگر همپوشانی برخی از منافع آنها را در کنار یکدیگر قرار داده و هر دو تماسهای دیپلماتیک و سیاسی مکرر را در سراسر منطقه حفظ میکنند.https://ca.ipisjournals.ir/article_731851_ccaf46572bfdce8575428eaf196987ef.pdfناشر: وزارت امور خارجهفصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز2322-37663113120250923Cultural Development Indicators in Central Asiaطرلحی و ارزیابی مدل آسیبشناسی شاخصهای توسعه فرهنگی در آسیایمرکزی8711273185210.22034/ca.2025.731852FAمحمدفرهادیاستادیار روابط بینالملل، گروه علوم سیاسی، دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.Journal Article20250715The present study aims to design and validate a model of cultural development pathologies in Central Asia. In order to process the problem, a qualitative research strategy and thematic analysis were used.The research data were collected using semi-standard interviews with18experts in the field of regional studies(Central Asia) who were selected usin the theoretical sampling method, and a network of analyzed themes and a network measurement conceptual model were constructed usingthe thematic analysis method. The article raises the question of what are the most important pathologies or challenges that contribute to the failure of realization of cultural development in Central Asia ?In response to the findings of the qualitative research, the model of cultural development pathologies in Central Asia includes four overarching themes: 1lack of civil society and independent media, including the theme (weak media and censorship; issues and administrative problems related to the government and the weakness of culture building in relation to civil society); 2The weakness of democratic culture, consisting of two themes(supporter follower culture and weakness of public culture); 3The low level of education indicators, consisting of two themes(structural and managerial weaknesses in educational institutions and parallel work and legal and executive multi functionality);and 4Regional and trans regional challenges, consistingof two themes(competition of regional and trans regional powers and the effects of globalization on regional culture).پژوهش حاضر درصدد طراحی و اعتبارسنجی مدل آسیبهای توسعهافرهنگی در آسیایمرکزی است. برای پردازش مسأله، از راهبرد پژوهش کیفی و از نوع تحلیل مضمون بهره گرفته شده است. دادههای پژوهش با استفاده از مصاحبهی نیمه استاندارد با 18 نفر از خبرگان حوزه مطالعات منطقهای (آسیایمرکزی) که با استفاده از روش نمونهگیری نظری انتخاب شده بودند؛ گردآوری گردید و با کاربست روش تحلیل مضمون از نوع شبکهی مضامین مورد تحلیل و مدل مفهومی اندازهگیری شبکهای برساخته شد. یافتههای پژوهش کیفی نشان داد که مدل آسیبهای توسعهفرهنگی در آسیایمرکزی شامل 4 مضمون فراگیر: 1- فقدان جامعه مدنی و رسانههای مستقل شامل مضمون (ضعف رسانهای و سانسور؛ مسائل و مشکلات اجرایی مرتبط با دولت و ضعف فرهنگ سازی در رابطه با جامعه مدنی) 2- ضعف فرهنگ دموکراتیک متشکل از دو مضمون ( فرهنگ حامی- پیرو و ضعف فرهنگ عمومی) 3- پایین بودن شاخصهای آموزش متشکل از دو مضمون ( ضعف ساختاری و مدیریتی در نهادهای آموزشی و موازیکاری و چندعاملیتی قانونی و اجرایی) و4- چالشهای منطقهای و فرامنطقهای متشکل از دو مضمون ( رقابت قدرتهای منطقهای و فرا منطقهای و تاثیرات جهانی شدن بر فرهنگ منطقه) میباشد. علاوه بر آن، جهت «اعتبارسنجی» مضامین و مدل برساختهشده، از دو روش ارزیابی اعتبار به شیوهی ارتباطی و نیز روش ممیزی و به منظور «پایاییسنجی» از دو روش قابلیت تکرارپذیری و نیز قابلیت انتقال یا تعمیمپذیری استفاده شده است.https://ca.ipisjournals.ir/article_731852_c9c2143f7c41243ea96515d7ef1b781a.pdfناشر: وزارت امور خارجهفصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز2322-37663113120250923Phenomenology of Strategies for Resolving Water Disputes between Iran and Afghanistan in the Harirud Basinپدیدارشناسی راهبردهای حل اختلافات آبی ایران و افغانستان در حوضه هریرود11313873185310.22034/ca.2025.731853FAعلیاکبرپور آلمه جوقیکارشناسی ارشد رشته علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه پیام نور قوچان، قوچان، ایران0000-0002-1545-3200Journal Article20250515The present study aims to phenomenologically analyze the strategies for resolving water disputes between Iran and Afghanistan in the Harirud Basin. This study, using a qualitative approach and interpretive phenomenology method, examines the perceptions and experiences of experts in the fields of water, international relations, and the environment in 1403 to 1404. Sampling was purposefully conducted based on the principle of theoretical saturation, and a total of 20 in-depth semi-structured interviews were conducted with 20 people. The data were analyzed using grounded theory and three-stage coding (open, axial, and selective). The findings showed that the strategies for resolving water disputes between Iran and Afghanistan are categorized into 116 open codes and 11 main categories including “mutual benefits”, “formal and informal diplomacy”, “international institutions”, “education and empowerment”, “economic interactions”, “environmental issues”, “scientific and local synergy”, “executive will”, “cultural and social interactions”, “transparency” and “strategic document”. These categories were organized into seven general areas: political, social, cultural, economic, legal and environmental. The results of this study can help policymakers and decision-makers in responsible institutions to design sustainable solutions and reduce water tensions, especially in the Harirud basin.پژوهش حاضر با هدف واکاوی پدیدارشناسانهی راهبردهای حل اختلافات آبی ایران و افغانستان در حوضه هریرود انجام شده است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی تفسیری، به بررسی ادراکات و تجربیات متخصصان حوزههای آب، روابط بینالملل و محیطزیست در سالهای 1403 تا 1404 پرداخته است. نمونهگیری بهصورت هدفمند و بر اساس اصل اشباع نظری انجام شد و در مجموع با 20 نفر مصاحبه نیمهساختاریافتهی عمیق صورت گرفت. دادهها با بهرهگیری از نظریه دادهبنیاد و از طریق کدگذاری سهمرحلهای (باز، محوری و گزینشی) تحلیل شدند. یافتهها نشان داد که راهبردهای حل اختلافات آبی ایران و افغانستان در قالب 116 کد باز و 11 مقوله اصلی شامل «منافع متقابل»، «دیپلماسی رسمی و غیررسمی»، «نهادهای بینالمللی»، «آموزش و توانمندسازی»، «تعاملات اقتصادی»، «مسائل زیستمحیطی»، «همافزایی علمی و محلی»، «اراده اجرایی»، «تعاملات فرهنگی و اجتماعی»، «شفافیت» و «سند راهبردی» دستهبندی میشوند. این مقولات در هفت حوزه کلیِ سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، حقوقی و زیستمحیطی سازماندهی شدند. نتایج این مطالعه میتواند به سیاستگذاران و تصمیمگیرندگان در نهادهای مسئول، برای طراحی راهحلهای پایدار و کاهش تنشهای آبی، بهویژه در حوضه هریرود، یاری رساند.https://ca.ipisjournals.ir/article_731853_a0cbebaaeb51d492280fff7a1b0da6ab.pdfناشر: وزارت امور خارجهفصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز2322-37663113120250923Geopolitical changes in the South Caucasus after the November 2020 agreement and its impact on the economic and security interests of the Islamic Republic of Iranتغییرات ژئوپلیتیک قفقاز جنوبی بعد از توافق نوامبر سال 2020 و تاثیر آن بر منافع اقتصادی و امنیتی جمهوری اسلامی ایران13917273185410.22034/ca.2025.731854FAعلی اکبرجوکاراکبرولی زادهدانشگاه تهران0000-0003-2482-5034Journal Article20250819توافق آتشبس نوامبر ۲۰۲۰ میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان در خصوص منطقه قرهباغ، نقطه عطفی در ساختار ژئوپلیتیک قفقاز جنوبی محسوب میشود که مرزهای سیاسی و موازنههای امنیتی منطقه را بازتعریف کرده است. این توافق نهتنها قدرت بازیگران محلی را تغییر داد، بلکه نفوذ بازیگران فرامنطقهای را نیز گسترش داد و چالشها و فرصتهای جدیدی را برای کشورهای همجوار، بهویژه جمهوری اسلامی ایران، ایجاد نمود. از منظر راهبردی ایران، پیامدهای این تحولات دوگانه است: از یک سو، بازگشایی مسیرهای ترانزیتی و امکان توسعه زیرساختهای انرژی و حملونقل، فرصتهای اقتصادی قابلتوجهی را فراهم ساخته و نقش ایران را بهعنوان یک بازیگر کلیدی منطقهای تقویت میکند؛ از سوی دیگر، تغییر موازنههای امنیتی و افزایش حضور نظامی و سیاسی بازیگران خارجی، تهدیدهای بالقوهای برای ثبات مرزهای شمال غربی و امنیت ملی ایران ایجاد میکند. این پژوهش با بهرهگیری از روش تحلیل کیفی، تحولات ژئوپلیتیک پس از توافق ۲۰۲۰ و پیامدهای آن بر منافع اقتصادی و امنیتی ایران را بررسی و ارزیابی میکند. یافتهها تأکید میکنند که اتخاذ سیاستهای هوشمندانه، متوازن و چندجانبه در تعامل با بازیگران منطقهای، برای حفظ و ارتقای منافع ملی ایران حیاتی است.توافق آتشبس نوامبر ۲۰۲۰ میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان در خصوص منطقه قرهباغ، نقطه عطفی در ساختار ژئوپلیتیک قفقاز جنوبی محسوب میشود که مرزهای سیاسی و موازنههای امنیتی منطقه را بازتعریف کرده است. این توافق نهتنها قدرت بازیگران محلی را تغییر داد، بلکه نفوذ بازیگران فرامنطقهای را نیز گسترش داد و چالشها و فرصتهای جدیدی را برای کشورهای همجوار، بهویژه جمهوری اسلامی ایران، ایجاد نمود. از منظر راهبردی ایران، پیامدهای این تحولات دوگانه است: از یک سو، بازگشایی مسیرهای ترانزیتی و امکان توسعه زیرساختهای انرژی و حملونقل، فرصتهای اقتصادی قابلتوجهی را فراهم ساخته و نقش ایران را بهعنوان یک بازیگر کلیدی منطقهای تقویت میکند؛ از سوی دیگر، تغییر موازنههای امنیتی و افزایش حضور نظامی و سیاسی بازیگران خارجی، تهدیدهای بالقوهای برای ثبات مرزهای شمال غربی و امنیت ملی ایران ایجاد میکند. این پژوهش با بهرهگیری از روش تحلیل کیفی، تحولات ژئوپلیتیک پس از توافق ۲۰۲۰ و پیامدهای آن بر منافع اقتصادی و امنیتی ایران را بررسی و ارزیابی میکند. یافتهها تأکید میکنند که اتخاذ سیاستهای هوشمندانه، متوازن و چندجانبه در تعامل با بازیگران منطقهای، برای حفظ و ارتقای منافع ملی ایران حیاتی است.https://ca.ipisjournals.ir/article_731854_264e2853146ccf6a5c060b29c92f49f5.pdfناشر: وزارت امور خارجهفصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز2322-37663113120250923Joint Strategic Approach of India and the Islamic Republic of Iran in the South Caucasus: With an Emphasis on the Development of the North–South Corridorتحلیل ژئواکونومیک راهبرد مشترک هند و جمهوری اسلامی ایران در قفقاز جنوبی: با تأکید بر توسعه کریدور شمال جنوب17319873185510.22034/ca.2025.731855FAامیررهامشجاعیدانشجوی دکتری روابط بینالملل، گروه علوم سیاسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.0009-0001-8788-2522سید مهدیولایتیدانشجوی کارشناسی ارشد روابط بینالملل، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.0009-0004-4222-9652Journal Article20250401The Islamic Republic of Iran and India differ significantly in their foreign policy orientations. While India, despite certain ups and downs, has largely aligned itself with the Western-led global order, Iran has consistently maintained a confrontational stance toward it. Despite these profound differences, the two countries have converged on certain geoeconomic issues—particularly in the South Caucasus and the development of the North-South Corridor—based on their respective national interests. This study seeks to answer the central question: What factors have contributed to the emergence of joint strategic approaches between Iran and India in the South Caucasus, and specifically regarding the development of the North-South Corridor? The hypothesis suggests that Iran’s unique geopolitical and geoeconomic characteristics—and their value to India—alongside the significant mutual benefits derived from this project, have facilitated bilateral cooperation in this shared endeavor. The findings indicate that although the project has achieved relative progress due to its shared advantages, the sustained pursuit of joint strategies in this domain remains contingent upon broader variables at the international system level as well as regional dynamics. Methodologically, this research adopts an analytical-explanatory approach and is grounded in the theory of geoeconomics, relying on library-based sources, including academic articles, and specialized news platforms.جمهوریاسلامی ایران و هند در سیاستهای خارجی خود تفاوتهای بسیاری با یکدیگر دارند. هندوستان برخلاف فراز و فرودها عمدتاً همسو با نظم جهانی غربی عمل کرده است ولی ج.ا.ایران همواره در تضاد و تقابل با آن بوده است. برخلاف این تفاوتهای بزرگ، این دو در برخی مسائل ژئواکونومیک مانند قفقاز جنوبی و توسعه کریدور شمال جنوب با توجه به منافع خود، به راهبردی مشترک رسیدهاند . پرسش اصلی این پژوهش این است که چه عواملی سبب وجود راهبردهای مشترک میان ایران و هند در قفقاز جنوبی و بهطور مشخص در قبال موضوع توسعه کریدور شمال جنوب شده است؟ فرضیه پژوهش این است که به دلیل مولفههای ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک خاص کشور ایران و ارزش آنها برای هند و همچنین منافع متقابل سرشار این پروژه برای ایران همکاری این دوکشور در این پروژه مشترک ممکن شده است. یافتههای پژوهش همچنین حاکی از آن است که اگرچه به دلیل مزایای مشترک آن برای هر دو کشور، این پروژه به یک پیشرفت نسبی رسیده، با این حال ادامه پیگیری راهبردهای مشترک ایران و هند در این حوزه، تابع متغیرهای مهم دیگری در سطح نظام بینالملل و سایر معادلات منطقهای است. پژوهش جاری با روش تحلیلی-تبیینی و از دید نظریه ژئواکونومی با استفاده از منابع کتابخانه ای مانند مقالات علمی، پایان نامه ها و سایت های خبری و تخصصی در پی بررسی چگونگی امکان این موضوع میباشد.https://ca.ipisjournals.ir/article_731855_4be328c945716dd1a950157c822f0121.pdfناشر: وزارت امور خارجهفصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز2322-37663113120250923Karabakh in Transition from Conflict: A Legal Analysis of Post-War Challenges and Pathways to a Sustainable International Orderقرهباغ در گذار از منازعه: تحلیل حقوقی چالشهای پساجنگ و راهکارهای ایجاد نظم پایدار بینالملل19922673185610.22034/ca.2025.731856FAمریمافشاریعضوهیات علمی گروه حقوق ،واحد دماوند،دانشگاه آزاد اسلامی ،دماوند،ایران0000-0003-1861-2542شمیمماه پوریگروه حقوق بینالملل،دانشکده حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایرانJournal Article20250531The Karabakh conflict raises a key question: how can the tension between the principles of territorial integrity and the right to self-determination be resolved within the framework of international legal order in the post-war era? This study, relying on a documentary method based on binding international instruments and UN reports, and a comparative approach inspired by successful legal models such as the Aland Agreements, the Dayton Accords, and the Northern Ireland peace process, seeks to develop a comprehensive legal framework for achieving transitional justice, compensation for material and psychological damages, and protection of minority rights under the umbrella of public international law, human rights law, and international humanitarian law. The central hypothesis is that establishing a balance between Azerbaijan’s territorial sovereignty and the protection of affected communities through international monitoring and regional cooperation can lead to a sustainable legal order in the region. Findings indicate that post-war developments have revealed challenges such as human rights violations, the necessity of international accountability mechanisms, and a lack of intercommunal trust. This study underscores the importance of international oversight, the development of compensation mechanisms, and the implementation of approaches for consolidating lasting peace, concluding that the realization of these goals requires strategic political commitment from the parties and firm support from the international community.منازعه قرهباغ، پرسشی را مطرح میسازد که چگونه میتوان تعارض میان اصلول تمامیت ارضی و حق تعیین سرنوشت را در چارچوب نظام حقوقی بینالمللی در دوران پساجنگ حلوفصل نمود؟ این پژوهش، با اتکاء به روش اسنادی مبتنی بر اسناد الزامآور بینالمللی و گزارشهای سازمان ملل متحد، و روش تطبیقی که از الگوهای حقوقی موفق جهانی از جمله توافقنامههای آلاند، دیتون و ایرلند شمالی بهره میجوید، درصدد تدوین چارچوبی حقوقی و جامع برای تحقق عدالت انتقالی، جبران خسارات مادی و روانی و تأمین حقوق اقلیتها در پرتو حقوق بینالملل عمومی، حقوق بشر و حقوق بشردوستانه است. فرضیه محوری این است که برقراری تعادل میان حاکمیت قلمرو ملی آذربایجان و حمایت از جوامع آسیبدیده، از طریق نظارت بینالمللی و همکاری منطقهای، میتواند به استقرار یک نظام حقوقی پایدار در منطقه منجر شود. یافتهها حاکی از آنند که تحولات پساجنگ، چالشهایی چون نقض حقوق بشر، ضرورت مکانیزمهای پاسخگویی بینالمللی و کاستیهای اعتماد میان جوامع را آشکار ساختهاند. این مطالعه بر اهمیت نظارت بینالمللی، توسعه مکانیزمهای جبران خسارت و بکارگیری راهکارهایی برای تثبیت صلح پایدار تأکید ورزیده و نتیجه میگیرد که تحقق این اهداف مستلزم تعهد سیاسی طرفین و پشتیبانی قاطع جامعه جهانی است.https://ca.ipisjournals.ir/article_731856_eebbba7f85b9b57e97005ba24ad49c89.pdfناشر: وزارت امور خارجهفصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز2322-37663113120250923China's Strategic Interests in Recognizing the Taliban (2021-2025)منافع استراتژیک چین در به رسمیت شناختن طالبان(2021-2025)22725273185710.22034/ca.2025.731857FAصفی اللهمولوی زادهدانشجوی دکتری تخصصی روابط بین الملل دانشگاه خوارزمی0009-0009-3274-5545Journal Article20250413This study examines China’s approach toward the Taliban government in Afghanistan, aiming to analyze the challenges, opportunities, and strategic interests that shape Beijing’s stance on recognizing the Taliban. Drawing on Graham Allison’s Rational Actor Model, the Chinese state is conceptualized as a rational actor seeking to maximize its national interests in a complex and high-risk environment. The findings indicate that despite security threats posed by extremist groups such as the East Turkestan Islamic Movement (ETIM), China is actively seeking to exploit the economic and geopolitical opportunities emerging in Afghanistan. In this context, Beijing has deliberately avoided granting official recognition to the Taliban and has instead adopted a de facto recognition strategy—a cautious and flexible approach. This strategy minimizes political and security risks while laying the groundwork for potential future diplomatic and economic engagement. Ultimately, the research addresses the core question: How do China’s strategic interests influence its approach to recognizing the Taliban? China’s strategic calculations—centered on border security, countering extremism, accessing natural resources, and advancing the Belt and Road Initiative—have directly shaped its decision to adopt de facto recognition of the Taliban regime. This explains how Beijing’s strategic interests have influenced its policy choices toward the Taliban and resulted in both opportunities and challenges within the realm of Chinese foreign policy and regional security.این پژوهش به بررسی رویکرد چین در قبال حکومت طالبان در افغانستان میپردازد و تلاش میکند چالشها، فرصتها و منافع استراتژیک پکن را در زمینه بهرسمیتشناسی طالبان تحلیل کند. در چارچوب نظریه انتخاب منطقی آلیسون، دولت چین بهعنوان یک بازیگر عقلانی در نظر گرفته شده که در پی به حداکثر رساندن منافع خود در محیطی پیچیده و پرمخاطره است. یافتههای تحقیق نشان میدهد که پکن با وجود تهدیدات امنیتی ناشی از فعالیت گروههای افراطی مانند نهضت اسلامی ترکستان شرقی، در پی بهرهبرداری از فرصتهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی موجود در افغانستان است. در این راستا، چین از شناسایی رسمی طالبان اجتناب کرده و گزینه بهرسمیتشناسی دوفاکتو را بهعنوان رویکردی محتاطانه و منعطف برگزیده است. این انتخاب، ضمن کاهش خطرات سیاسی و امنیتی، زمینه را برای تعاملات اقتصادی و دیپلماتیک آینده نیز فراهم میسازد. در نهایت به این سوال میرسیم که چگونه منافع استراتژیک چین بر رویکرد این کشور نسبت به رسمیت شناختن طالبان تأثیر گذاشته است؟ منافع استراتژیک چین (امنیت مرزها، مقابله با افراطگرایی، دسترسی به منابع، و توسعه ابتکار کمربند و جاده) بر تصمیم این کشور برای به رسمیت شناختن طالبان تأثیر گذاشته و منجر به رسمیت شناختن بصورت دفاکتو شده است. تبیین اینکه چگونه منافع استراتژیک چین بر سیاست آن در قبال طالبان تأثیر گذاشته و منجر به شکلگیری فرصتها و چالشهایی در عرصه سیاست خارجی و امنیت منطقهای چین شده است.https://ca.ipisjournals.ir/article_731857_a85bfec6d0ab06243ef4d07062432ae5.pdfناشر: وزارت امور خارجهفصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز2322-37663113120250923Macroeconomic determinants of educational inequality in Afghanistanعوامل کلان تعیینکننده نابرابری آموزشی در افغانستان25327873185810.22034/ca.2025.731858FAحمیدمسعودیاستادیار گروه جامعهشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران.0000-0003-0497-434Xمحمدنصیرصابریگروه جامعهشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجندJournal Article20250217Education, as a fundamental human right and an essential tool for social and economic advancement, plays a vital role in the development of societies. However, educational inequalities, particularly in developing countries like Afghanistan, pose serious challenges to achieving development and social justice. In Afghanistan, economic, social, cultural, and geographical factors play a major role in creating educational inequalities. Poverty, lack of financial resources, and inadequate educational infrastructure in rural areas, along with negative cultural attitudes towards girls' education, and political instability, are among the main obstacles facing the country's educational system. Statistics show that more than 3.7 million Afghan children are deprived of education, 60% of whom are girls. Additionally, many schools in remote areas lack qualified teachers and adequate educational facilities. This research examines and analyzes the factors affecting educational inequality in Afghanistan, using documentary and secondary analysis methods for data collection. Data were gathered from various sources, including the Afghanistan Statistical Center, Ministry of Education, and Ministry of Higher Education. The findings indicate that economic poverty, lack of access to proper educational infrastructure, and cultural barriers such as conservative attitudes towards girls' education are key factors contributing to educational inequality in the country. Additionally, geographical disparities negatively impact access to and the quality of education, particularly in rural areas where educational facilities are limited. This study emphasizes the need for careful planning and the implementation of comprehensive and cohesive educational policies in Afghanistan.آموزش به عنوان یک حق اساسی بشری و ابزاری مهم در پیشرفتهای اجتماعی و اقتصادی، نقشی حیاتی در توسعه جوامع ایفا میکند. با این حال، نابرابریهای آموزشی بهویژه در کشورهای در حال توسعه مانند افغانستان، چالشهای جدی در مسیر تحقق توسعه و عدالت اجتماعی به وجود آورده است. در افغانستان، عوامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و جغرافیایی در ایجاد نابرابریهای آموزشی نقش عمده دارند. فقر، کمبود منابع مالی و زیرساختهای آموزشی در مناطق روستایی، نگرشهای فرهنگی منفی نسبت به تحصیل دختران، و ناآرامیهای سیاسی از جمله موانع اصلی پیشروی نظام آموزشی کشور هستند. آمارها نشان میدهند که بیش از ۳.۷ میلیون کودک افغان از تحصیل محرومند که ۶۰ درصد از آنان دختران هستند. علاوه بر این، بسیاری از مدارس در مناطق دورافتاده فاقد معلمان متخصص و امکانات مناسب آموزشیاند. این تحقیق به بررسی و تحلیل عوامل مؤثر بر نابرابری آموزشی در افغانستان پرداخته است و از روش اسنادی و تحلیل ثانویه برای گردآوری دادهها استفاده شده است. دادهها از منابع مختلف شامل مرکز آمار افغانستان، وزارت معارف و وزارت تحصیلات عالی استخراج شده است. نتایج نشان میدهند که فقر اقتصادی، عدم دسترسی به زیرساختهای مناسب آموزشی و موانع فرهنگی مانند نگرشهای محافظهکارانه نسبت به آموزش دختران، عوامل کلیدی در ایجاد نابرابری آموزشی در این کشور هستند. از سوی دیگر، تفاوتهای جغرافیایی نیز بر دسترسی و کیفیت آموزش تأثیر منفی دارند، بهویژه در مناطق روستایی که امکانات آموزشی کمتری وجود دارد.https://ca.ipisjournals.ir/article_731858_aab286078f597a74228b79abab2f4c4e.pdfناشر: وزارت امور خارجهفصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز2322-37663113120250923English Abstractsخلاصه های انگلیسی278286731900FAJournal Article-----https://ca.ipisjournals.ir/article_731900_e774fb4459a6fed21dcfe51400c7bcc5.pdfناشر: وزارت امور خارجهفصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز2322-37663113120250923Scientific Information and Contentsشناسنامه علمی731898FAJournal Article---خلاصه مطالبhttps://ca.ipisjournals.ir/article_731898_5cbc47e52c0ecc53f0548399227db5cd.pdfناشر: وزارت امور خارجهفصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز2322-37663113120250923Extended English AbstractsExtended English Abstracts731901FAJournal Article---https://ca.ipisjournals.ir/article_731901_4914e3c2172f02308b1cc7f2183cac4e.pdf