روابط فرهنگی ایران و فدراسیون روسیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه مطالعات روسیه دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران

2 گروه زبان و ادبیات روسی دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده
مؤلفه‌های فرهنگی یکی از بخش‌های مهم روابط بین‌الملل هستند و اندیشمندان معاصر تأکید فراوانی بر مسائل فرهنگی دارند. دیپلماسی فرهنگی، نمونۀ بارزی از به‌کارگیری قدرت نرم است تا زمینۀ نفوذ در طرف مقابل از طریق فرهنگ، ارزش‌ها و ایده‌ها فراهم آید. روابط جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه در سال‌های اخیر توسعۀ درخور توجهی در حوزه‌های گوناگون داشته است و کارشناسان روابط دو کشور بر این امر، اتفاق‌نظر دارند. اگرچه کفۀ ترازوی روابط در برخی حوزه‌ها مانند سیاسی، امنیتی و حتی اقتصادی سنگین‌تر می‌نماید اما روند رو به رشد در حوزۀ روابط فرهنگی، اجتماعی و انسانی نیز مشاهده می‌شود. در این پژوهش، ضمن مرور فعالیت‌های فرهنگی کشورمان در روسیه، رویکرد دیپلماسی فرهنگی بررسی می‌شود، همچنین به این پرسش پاسخ داده می‎شود که چه مؤلفه‌هایی از قدرت نرم در رابطۀ فرهنگی با کشور روسیه بیشتر موردتوجه بوده‌اند. در این راستا با بررسی اهم فعالیت‌های انجام‌شده توسط رایزنی فرهنگی و دیگر نهادهای فرهنگی ایرانی در روسیه، نقش آن‌ها در گسترش روابط فرهنگی دو کشور ارزیابی می‌شود. روش انجام پژوهش حاضر تحلیل محتوای کیفی و چهارچوب نظری، مبتنی بر نظریۀ قدرت نرم و دیپلماسی فرهنگی است.

کلیدواژه‌ها


اﺧﻮان ﮐﺎﻇﻤﯽ، ﻣﺴﻌﻮد و حدیث ﻣﺮادی،1390، «دﯾﭙﻠﻤﺎﺳﯽ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﺟﻤﻬﻮری اسلامی اﯾﺮان در آﺳﯿﺎی ﻣﺮﮐﺰی؛ ﻓﺮﺻﺖﻫﺎ و ﭼﺎﻟﺶﻫﺎی ﭘﯿﺶرو»، ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت آﺳﯿﺎی ﻣﺮﮐﺰی و ﻗﻔﻘﺎز، ش74، صص۳۰-۱.
افضلی، رسول و دیگران، ۱۳۹۷، «مؤلفه‌های قدرت نرم نظام جمهوری اسلامی ایران و ظرفیت‌های آن در عرصه بین‌الملل از دید کارشناسان»، پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام٬ س۸، ش۲، صص۱۴۲-۱۲۱.
دﻫﺸﯿﺮی، ﻣﺤﻤﺪرﺿﺎ، 1390، «ﺣﮑﻤﺖ اسلامی، روﯾﮑﺮد ﺗﻤﺪﻧﯽ ﺑﻪ دﯾﭙﻠﻤﺎﺳﯽ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ»، مطالعات روابط فرهنگی بین‌الملل، س۱، پ‌ش 3 ، صص۳۹-۳۰.
ذوالفقاری، مهدی و فرزانه دشتی، 1397، «مؤلفه‌های قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران در دیپلماسی فرهنگی»، مطالعات قدرت نرم، س۸، ش۱۹، صص۱۵۳-۱۲۷.
رفیعی قهساره، ابوذر، 1397، «الگوها و شاخص‌های سنجش و ارزیابی کارایی قدرت نرم کشورها»، مطالعات قدرت نرم، س۸، ش19، صص۳۴-۹.
یوز، جولی، 1387، فرهنگ و روابط بین‌الملل، چ۱، ترجمۀ: محسن بیات، تهران: پژوهشگاه مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
سیمبر، رضا و احمدعلی مقیمی، 1394، «منافع ملی و شاخص‌های دیپلماسی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران»، سیاست جهانی، دوره چهارم، ش۱، صص۳۸-۷.
صالحی امیری، سید رضا و سعید محمدی، 1389، دیپلماسی فرهنگی، چ۱، تهران: ققنوس.
صدرپور، سید امیرحسین و دیگران، ۱۳۹۵، «بررسی سازوکار نوین دیپلماسی عمومی بر مبنای نظریه قدرت نرم جوزف نای»، مطالعات قدرت نرم، س۶، ش۱۴، صص۱۸۳-۱۶۶.
کریمی ریابی، الهه، 1388، «روابط فرهنگی ایران و روسیه پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی»، مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، ش66، صص۱۹۰-۱۷۵.
نوروزی، مهناز، 1392، «جایگاه زبان و ادب فارسی در روسیه: نگاهی بر پیشینه مطالعات ایران‌شناسی و ترجمه آثار فارسی در روسیه»، هشتمین همایش بین‌المللی انجمن ترویج زبان و ادب فارسی ایران، زنجان: https://civilica.com/doc/319795           
نقشۀ مهندسی فرهنگی، 1393، تاریخ مراجعه 5/9/1399
سایت سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، تاریخ مراجعه 5/9/1399
سایت بنیاد سعدی، اساسنامۀ بنیاد سعدی، تاریخ مراجعه 5/9/1399
رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. در مسکو، تاریخ مراجعه 5/9/1399
سایت مرکز فرهنگ اسلامی مسکو، تاریخ مراجعه 5/9/1399
https://icrus.ru/%d8%af%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%87-.
 
لاتین
Malone, G. D., 1998, Political Advocacy and Cultural Communication, Organizing the Nation's Public Diplomacy, University Press of America.
Nye, J. S., 2004, Soft Power: The Means to Successes in World Policy, New York: Public Affairs.
Зотова Ю. А., 2021, Взаимное восприятие в. современных российско-иранских отношениях: образ России и Ирана в школьных учебниках истории двух стран // Вестник Российского университета дружбы народов. Серия: Международные отношения. Т. 21. № 1. С. 157—170. DOI: 10.22363/2313-0660-2021-21-1-157-170.
Исвков С. А, 2018, «Мягкая» и «жесткая» сила во внешней политике Исламской Республики Иран: роль гуманитарной дипломатии / А. С. Исаков // Сборник материалов всероссийской молодежной научной конференции «Гуманитарная дипломатия: личность, социум и мир», Екатеринбург, 20-21 апреля г., Екатеринбург: Издательство Уральского университета. – С.pp. 15-19.
Курылев К. П, Никулин М. А, Гончарова А. А, 2017, "Мягкая сила культурной дипломатии исламской республики Иран" Вестник Московского государственного областного университета. Серия: История и политические науки, Номер 2. СС. 46-55.
Мир Мохаммад Садеги С. М, Хаджи Мине Р, 2019, Роль «мягкой силы» Ирана в борьбе против иранофобии. Вестник МГИМО-Университета.12(4):216-238. https://doi.org/10.24833/2071-8160-2019-4-67-216-238.
Полищук А. И, 2019, ИСТОРИКО-КУЛЬТУРНОЕ НАСЛЕДИЕ РОССИИ И ИРАНА: ПРОБЛЕМЫ И ПРОТИВОРЕЧИЯ В сборнике: Диалог культур и цивилизаций. Материалы Международной научно-практической конференции. 2019. С. 568-574.
Полищук А. И, Соболева А. С, Карими Риаби Э, 2018, Развитие российско-иран- ских культурных связей в начале XXI в. // Вестник Российского университета дружбы народов. Серия: Международные отношения. Т. 18. № 2. С. 368—386. DOI: 10.22363/2313-0660-2018-18-2-368-386.