1
دانشیار گروه فرش، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
2
گروه فرش، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
چکیده
جمهوری آذربایجان در گذشته بخشی از خاک ایران بود که طبق عهدنامه های ترکمانچای و گلستان در زمان فتحعلی شاه قاجار به روسیه تزاری واگذار شد. منطقه اردبیل به‌عنوان یکی از مناطق فرشبافی ایران، از منظر جغرافیای فرهنگی با این جمهوری در پیوند بوده و به همین سبب بسیاری از دستبافتهها و نقوش فرش به‌مرور زمان با یکدیگر در تعامل و تبادل بوده است. در این پژوهش، ضمن بررسی نقوش مشترک در قالی اردبیل و جمهوری آذربایجان به تبیین ویژگیهای نقوش در فرش و به تطبیق این آثار هنری پرداخته شده است. سؤال اصلی پژوهش حاضر این است که با توجه به همجواری و ارتباطات فرهنگی اردبیل با جمهوری آذربایجان چه تأثیری در ساختار طرح و نقش فرش در طی بازه زمانی یک‌صد سال اخیر گذاشته است؟ این پژوهش با استفاده از منابع اسنادی و مقالات مرتبط به شیوهی تطبیقی- تحلیلی مبتنی بر تبیین و از نوع مجزاسازی انجام شده و به روش تحلیل کیفی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. یافتههای پژوهش نشاندهندهی آن است که صنعت قالیبافی در اردبیل که در زمان صفویه اوج گرفته، تا به امروز اصالت طرح و نقش خود را حفظ کرده و با توجه به انتخاب و مقایسه نمونهها در فرش منطقه اردبیل و مناطق جمهوری آذربایجان از لحاظ ساختار فرمی در طرح و بیشتر نقوشی که به‌عنوان ترنج در فرش نمایان شده مورد مشابه است و تفاوتها اکثر در ریزنقشها، رنگ، نقوش و تعداد حاشیه به چشم میخورد که این تشابهات حاصل ریشههای فرهنگی و تفاوتها برگرفته از ویژگیهای سبکی هر منطقه است که در طول زمان و فاصله زمانی از یکدیگر جدا شده اند.
زکریایی کرمانی، ایمان و مرادزاده هفشجانی، شقایق. (1402). مطالعه تطبیقی ساختار طرح و نقش فرش اردبیل با فرش جمهوری آذربایجان. فصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، 29(124)، 179–218.
MLA
زکریایی کرمانی، ایمان، و مرادزاده هفشجانی، شقایق. "مطالعه تطبیقی ساختار طرح و نقش فرش اردبیل با فرش جمهوری آذربایجان"، فصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، 29، 124، 1402، 179–218.
HARVARD
زکریایی کرمانی، ایمان، و مرادزاده هفشجانی، شقایق. (1402). 'مطالعه تطبیقی ساختار طرح و نقش فرش اردبیل با فرش جمهوری آذربایجان'، فصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، 29(124), pp. 179–218.
CHICAGO
زکریایی کرمانی، ایمان و مرادزاده هفشجانی، شقایق، "مطالعه تطبیقی ساختار طرح و نقش فرش اردبیل با فرش جمهوری آذربایجان." فصلنامه علمی مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، 29 124 (1402): 179–218,
VANCOUVER
زکریایی کرمانی ایمان، مرادزاده هفشجانی شقایق. مطالعه تطبیقی ساختار طرح و نقش فرش اردبیل با فرش جمهوری آذربایجان. مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز. 1402;29(124):179–218.
