گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، ایران.
چکیده
در دورههای مختلف تاریخی یکی از مناطق مهم ژئوپلیتیکی برای امنیت ایران، منطقه قفقاز جنوبی بوده است. چین درصدد احیای جاده ابریشم تاریخی با طرح نوین یک کمربند - یکراه است که در قدیم از چین شروع و از طریق ایران و قفقاز به دیگر نقاط ادامه مییافت. در طرح این کریدور ایران از جایگاهی اساسی برخوردار است؛ بهگونهای که از چابهار و از طریق کریدور شمال - جنوب و گذر از ارمنستان، گرجستان و روسیه به دریای سیاه میرسد. پس از برقراری آتشبس در جنگ دوم قرهباغ بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان توافقی صورت گرفت که یکی از مادههای آن طرح بازگشایی راههای قدیمی میباشد؛ جمهوری آذربایجان برداشتی فراتر از یکراه قدیمی زیر نظر ارمنستان دارد و خواهان ایجاد یک کریدور غربی - شرقی در منطقه زنگهزور است که مستقیماً زیر نظر باکو باشد. این اقدام از یکسو ناقض تمامیت ارضی ارمنستان است و از سوی دیگر موجب از بین رفتن مرز ایران با ارمنستان میشود. برنامههای جمهوری آذربایجان و هم پیمانان آن برای ایجاد دالان جدید چه تأثیری بر امنیت ایران دارد؟ داده های پژوهش نشان میدهند درواقع این کشورها به دنبال اهدافی نظیر ایجاد دالان تورانی ناتو، منبع انرژی دائمی هستند و درنهایت این زیادهخواهی به محاصره ایران در شمال غرب و از دست دادن یکی از گذرگاهها و شاهراههای قدیمی منتهی میشود.
