تحلیل مؤلفه‌های کلیدی در ساختار حکمرانی با تمرکز بر انرژی هسته‌ای؛ مطالعه موردی کشور روسیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشگر پژوهشکده مطالعات فناوری، تهران، ایران

2 استادیار گروه اقتصاد برق و انرژی، پژوهشگاه نیرو

10.22034/ca.2026.2080291.1969
چکیده
حکمرانی انرژی مجموعه‌ای از فرآیندها، نهادها و سازوکارهای رسمی و غیررسمی است که با هدف تنظیم تعاملات بازیگران مختلف در زنجیره تأمین انرژی، طراحی و اجرا می‌شود. در بخش اول این پژوهش، با کمک روش اسنادی و کتابخانه‌ای از طریق بررسی مقالات و کتاب‌های مرتبط، چارچوب نظری پژوهش تدوین شده است. بخش دیگر این مقاله از طریق روش «مطالعه موردی»، ساختار حکمرانی انرژی هسته‌ای روسیه را بر اساس چهارچوب نظری به دست آمده مورد تجزیه و تحلیل قرار داده است.
یافته‌های مقاله نشان می‌دهد که روسیه توانسته در بخش انرژی هسته‌ای، تفکیک مناسبی از منظر وظایف و اختیارات در سه سطح سیاست‌گذاری، تنظیم‌گری و تصدی‌گری به وجود آورد. در این راستا، نهادهایی نظیر ریاست‌جمهوری فدرال، مجلس دوما، وزارت انرژی و وزارت امور خارجه در سطح سیاست‌گذاری به ایفای نقش می‌پردازند. سطح تنظیم‌گری در اختیار نهادهای مستقل نظارتی و سازمان‌های تخصصی مانند سرویس فدرال نظارت ‎بر امور محیط زیست، فناوری و هسته‌ای، وزارت محیط زیست، شورای غیرانتفاعی بازار و سازمان ضد انحصار فدرال است که وظایفی از قبیل تضمین ایمنی، استانداردسازی، صدور مجوزها، تنظیم بازار و نظام تعرفه‎گذاری را برعهده دارند. در نهایت سطح تصدی‌گری نیز در اختیار شرکت‌ دولتی روس‌اتم و شرکت‎های تابعه آن با وظایفی از قبیل ساخت نیروگاه‌های هسته‌ای و صادرات خدمات فنی-مهندسی است. ایجاد ساختاری مشتمل بر سه لایه‎ با تفکیک صریح وظایف و اختیارات میان سیاست‌گذاری، تنظیم‌گری و تصدی‎گری از یکدیگر، از مهم‌ترین درس‌آموخته‌هایی است که برای صنعت هسته‌ای ایران نیز پیشنهاد می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 22 شهریور 1405