نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیارگروه روابط بین الملل دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانش‌آموخته دکتری روابط بین الملل دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

چکیده

برخی واقعیت ­ها، داده ­ها و ادعاهای مطرح شده از سوی صاحب­ نظران سیاست بین‌الملل نشان می­ دهد که چین در مسیر قدرتمندی و در پی آن، هژمونی قرار گرفته و خیزش این دولت، چه مسالمت ­­آمیز و چه چالش­ ­زا، یکی از موضوعات کلیدی سیاست بین­ الملل آینده خواهد بود. اما مسأله اساسی آن است که چین در این مسیر با چه فرصت­ ها و موانعی روبه‌رو بوده و به ویژه عنصر ژئوپلیتیک با توجه به محیط راهبردی آن چه تأثیری بر آینده چین دارد. در چارچوب این مساله مهم، پرسش آن است که عنصر ژئوپلیتیک چه تأثیری بر هژمونی چین در آینده دارد؟ با نگاهی به ادبیات نظری و نیز تجربیات جهانی گذشته می ­توان دریافت که عامل ژئوپلیتیک یکی از عوامل مهم فرصت ­دهنده و محدودکننده هژمونی است و در مورد چین می ­تواند به شدت هم مشکل‌ساز و یا گشایش ­گر شود. نگارندگان این ایده را مطرح می ­کنند که «نقش ­آفرینی دو بازیگر رقیب، یعنی آمریکا و چین در بازتعریف و برساختن ژئوپلیتیک نقشی اساسی دارد و این دو کنشگر آن را نه یک عامل سخت جبری، بلکه به عنوان عنصری وابسته به ایده ­سازی در یک فضای بین­ الاذهانی می ­نگرند و اگرچه آمریکا و غرب به طور کلی از جایگاه مؤثرتری در حال حاضر برای تحقق این امر برخوردارند، اما چین نیز در این خصوص دست بسته نیست و نخواهد بود». 

کلیدواژه‌ها

 

-  ارگانسکی، ای. اف (1355)، سیاست جهان، ترجمه حسین فرهودی، تهران: بنگاه نشر و ترجمه کتاب.

-  اوجلی و مورفی انریک  و کریگ مورفی (1383)، "کاربرد دیدگاه گرامشی در روابط بین­الملل"، ترجمه: حمیرا مشیرزاده، فصلنامه راهبرد، شماره 5، زمستان.

-  بیلیس، جان و استیو اسمیت (1383)، ابرقدرت تنها: هژمونی آمریکا در قرن بیست و یکم، ترجمه: ابوالقاسم راه چمنی، تهران: انتشارات ابرار معاصر.

-  کندی، پل (1374)، ظهور و سقوط قدرت­های بزرگ، ترجمه م. قائد و دیگران، تهران: نشر انقلاب اسلامی.

-  مشیرزاده، حمیرا (1384)، نقد و ارزیابی نظریه­های روابط بین­الملل، تهران: سمت.

- Cordesman, Anthony, Joseph Kendall and Steven Colley (2016), “China’s Nuclear Forces and Weapons of Mass Destruction”, Center for Strategic and International Studies (CSIS), July 6, Available at:

 https://csis-prod.s3.amazonaws.com/s3fs-public/publication/160721_China_Nuclear_Weapons_Report.pdf, Accessed on: 5 Desember 2018.

Einhorn, Robert (2017), ¨ The Strategic Chain Linking Pakistan, India, China

and the United States¨, Brookings, Mars, Available at:

https://www.brookings.edu/research/the-strategic-chain-linking-pakistan-india-china-and-the-united-states/, Accessed on: 13 March 2019.

- Ekman, Alice (2016), China's Multilateralism: Higher Ambitions, “European Union Institute for Security Studies”, January 14, Available at:

https://www.iss.europa.eu/content/chinas-multilateralism-higher-ambitions, Accessed on:2 March 2019.

-Erickson S. Andrew (2019) “China’s Expanding Strategic Ambitions”, Strategic Asia 2019, The National Bureau of Asian Research.

Fallon, Theresa (2014), ‘‘China’s Pivot to Europe’’, American Foreign Policy Interests, Vol. 36, No. 3, 175–182, Available at:

http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/10803920.2014.925342#.VUjUzroxGgQ, Accessed on: 16 March 2019.

-  Fung Business Intelligence Centre (2015), “The Silk Road Economic Belt and the 21st Century maritime Silk Road”, May, Available at:

https://www.fbicgroup.com/sites/default/files/The%20Silk%20Road%20Economic%20Belt%20and%2021st%20Century%20Maritime%20Silk%20Road%20MAY%2015.pdf, Accessed on: 14 Desember 2018.

- Goldman, David (2015), “China’s emergence as a Middle Eastern power and Israel’s opportunity”, Available at:

 https://www.besacenter.org/perspectives-papers/chinas-emergence-middle-eastern-power-israels-opportunity/Griffiths & O'Callaghan (2002), International Relations: the Key Concepts, New York: Routledge.

- Hong Kong Trade Development Council (2016), “The Belt and Road Initiative”, Available at:

http://www.ccilc.pt/sites/default/files/bnr_fact_sheet_abridged_version_english_final_0.pdf, Accessed on: 7 Desember 2018.

- Jin, Yongming (2013), “Thoughts on China's Maritime Development”,

Shanghai Academy of Social Sciences, Available at:

http://english.sass.org.cn:8001/commentary/1313.jhtml, Accessed on:

18 Desember 2018.

 Len, Christopher (2015), “China’s 21st Century Maritime Silk Road Initiative, Energy Security and SLOC Access, Maritime Affair”, Journal of the National Maritime Foundation of India, vol. 11, Issue 1. Available at:

http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09733159.2015.1025535.

- Luft, Gal (2017), “US Strategy towards China’s Belt and Road Initiative”, Atlantic Council, Available at:

http://www.atlanticcouncil.org/publications/reports/us-strategy-toward-china-s-belt-and-road-initiative, Accessed on: 3 January 2019.

- Medeiros, Evan S. (2009), “China’s International Behavior: Activism, Opportunism and Diversification”, Project Prepared for the United States Air Force, RAND Corporation, Available at:

http://www.rand.org/content/dam/rand/pubs/monographs/2009/RAND_MG850.pdf, Accessed on: 3 January 2019.

- National Institute for Defense Studies Japan (NIDS), “China Security Paper 2017: Change in Continuity: The Dynamics of the China-Taiwan Relationship”, Available at:

http://www.nids.mod.go.jp/publication/chinareport/pdf/china_report_EN_web_ 2017_A01.pdf, Accessed on: 23 September 2018.

- National Security Strategy of the United States of America (2017), Washington D. C., The White House, December 18, Available at:

https://www.whitehouse.gov/wp-content/uploads/2017/12/NSS-Final-12-18-2017-0905.pdf, Accessed on: 1Desember 2018.

- Pollpeter, Kevin, Eric Anderson, Jordan Wilson, Fan Yang (2017), “China Dream, Space Dream: China’s Progress in Space Technologies and Implications for the United States”, U.S.-China Economic and Security Review Commission, Available at:

https://www.uscc.gov/sites/default/files/Research/China%20Dream%20Space%20Dream_Report.pdf, Accessed on: 27 Desember 2018.

- Sakhoja, Vijay (2017), “China, India and the Strategic Balance in the Indian Ocean: The Maritime Silk Road as a Double Edged Sword”, Sigur Center for Asian Studies, George Washington University: Elliot School of International Affairs.

- Shambaugh, David (2013), “Assessing the US pivot to Asia”, Strategic Studies Quarterly, Summer, Available at:

http://www.airuniversity.af.mil/Portals/10/SSQ/documents/Volume-07_Issue-2/Shambaugh.pdf, Accessed on:15 Desember 2018.

- Shea, Jamie (2013), “NATO and the U.S. Pivot to Asia: To Follow or Not to Follow?” Policy Brief, The German Marshall Fund of the United States, May, Available at:

file://C:/Users/sh/Downloads/1370532130TSTF_Shea_NATOPivot_May13%20(1).pdf, Accessed on: 1 January 2019.

-Theofanis, Sotiris and Maria Boile (2015), “The Maritime Silk Road Initiative and the Mediterranean: Strategies, Tactics and Challenges”, in: Shipping, May, Available at:

http://www.ekechamber.org/sites/default/files/SHIPPING%20MAY%202015-MARITIME%20SILK%20ROAD.pdf, Accessed on: 11 Desember 2018.

- Van der Leer, Yeroen and Joshua Yau (2016), “China’s New Silk Route: The Long and Winding Road”, Singapore: PWC’s Growth Market Center, February, Available at: http://www.pwc.de/de/internationale-maerkte/ german -business-groups/assets/china-new-silk-route.pdf, Accessed on: 4 February .

- Xing Li & Wan Wang (2015), “The Silk Road Economic Belt and the China Dream relationship: A strategy or tactic”, in: Sociology Study, Vol. 5, No. 3, March, pp. 169 – 175, Available at:

http://www.davidpublisher.org/Public/uploads/Contribute/55b050699a9b9.pdf, Accessed on: 9 January 2019.

- Zhang, Heibing (2017), “The Development and Transformation of China’s Foreign Aid”, Center for Strategic and International Studies (CSIS), Available at: https://www.csis.org/development-and-transformation-chinas-foreign-aid.

- Zhexin, Zhang (2016), “A New Arms Race in Sight? A Qualitative Assessment of the Current Geopolitical Rivalry in East Asia”, the 29th Asia Pacific Roundtable, Institute of Strategic and International Studies (ISIS), Malaysia, Available at:

http://www.en.siis.org.cn/uploadfile/2016 /0414 /20160414 071033450.pdf, Accessed on: 1 March 2019.